Брисел. 13 април 2026 – Европската Унија се соочува со сериозен енергетски и економски удар како директна последица од кризата на Блискиот Исток, предупреди претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен , по денешната седница на Колегиумот на ЕУ. Таа истакна дека за само 44 дена од почетокот на конфликтот, трошоците на ЕУ за увоз на фосилни горива се зголемиле за над 22 милијарди евра, без притоа да се обезбедат дополнителни количини енергија. Според неа, ова е јасен показател за длабоката зависност на Европа од надворешни извори и за ранливоста на европската економија во услови на геополитички тензии. Особена загриженост, како што нагласи Фон дер Лајен , предизвикува ситуацијата со Ормускиот Теснец, каде што нарушената пловидба има директни последици врз глобалното снабдување со нафта и гас. „Она што се случува на Блискиот Исток не е далечна криза, граѓаните ја чувствуваат веднаш, преку цените на горивата, храната и сметките за енергија“, изјави таа. РЕКЛАМА Во овој контекст, Европската комисија подготвува пакет итни мерки што ќе биде презентиран на следниот состанок на лидерите на ЕУ. Во фокусот е засилена координација меѓу земјите членки, особено во делот на заедничко купување гас и управување со резервите, со цел да се избегне меѓусебна конкуренција и дополнителен раст на цените. Паралелно, се разгледуваат и механизми за таргетирана поддршка на најранливите домаќинства и економски сектори, како и поголема флексибилност во правилата за државна помош. Фон дер Лајен нагласи дека покрај краткорочните мерки, Унијата мора да извлече поуки и да забрза со структурните промени во енергетскиот систем. Таа посочи дека ова е втора голема криза поврзана со фосилни горива во последните неколку години, што дополнително ја потврдува потребата од намалување на зависноста од увоз на нафта и гас. Според неа, долгорочно решение е забрзана транзиција кон домашни извори на енергија, пред сè обновливи извори и нуклеарна енергија, кои обезбедуваат поголема стабилност, предвидливост и независност. Во моментов тие учествуваат со повеќе од 70% во производството на електрична енергија во ЕУ, но потребни се дополнителни инвестиции и подобра инфраструктура за нивна целосна интеграција. Во таа насока, Европската комисија ќе инсистира на забрзување на инвестициите во електрични мрежи, складирање на енергија и електрификација на индустријата, транспортот и домаќинствата. Истовремено, ќе се работи и на привлекување на приватен капитал, бидејќи јавните средства нема да бидат доволни за трансформацијата што следи. „Плаќаме висока цена за нашата зависност од фосилни горива. Единствениот одржлив излез е модернизација и изградба на енергетски систем што ќе се потпира на домашни, чисти извори“, порача Фон дер Лајен . Извор: Европска комисија Добивај ги најважните вести на е-маил Email

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, најави дека веќе следната недела ќе биде претставен нов пакет мерки со цел да се ублажи растот на цените на енергијата во Европската Унија, кои значително се зголемија поради конфликтот на Блискиот Исток. Според неа, последиците од кризата веќе сериозно се чувствуваат. „Во изминатите 44 дена, трошоците за увоз на фосилни горива пораснаа за повеќе од 22 милијарди евра“, изјави фон дер Лајен по состанокот на Комисијата посветен на економските ефекти од актуелната ситуација. Координација наместо натпревар меѓу државите Еден од клучните столбови на новиот предлог ќе биде засилена координација меѓу земјите-членки. Како што истакна таа, неопходно е да се избегне сценарио во кое државите истовремено ги полнат резервите на гас, што би довело до дополнителен раст на цените. Воедно, ќе се разгледува и користењето на нафтените резерви на начин што ќе обезбеди максимален ефект, без да се наруши функционирањето на заедничкиот европски пазар. Фокус на ранливите категории Вториот сегмент од мерките се однесува на заштита на најпогодените – домаќинствата и економските сектори што се најранливи на ценовните шокови. Фон дер Лајен нагласи дека поддршката мора да биде строго насочена, временски ограничена и брзо спроведена, наместо да се применуваат општи мерки кои не ги таргетираат оние на кои им е најпотребна. Пофлексибилни правила за државна помош Европската комисија најави и измени во правилата за државна помош, со цел земјите-членки да добијат поголем маневарски простор за поддршка на најпогодените сектори. Консултациите со државите започнуваат веднаш, а целта е новата привремена рамка да биде усвоена уште во текот на месецот. Долгорочни решенија и енергетска независност Покрај итните чекори, Брисел подготвува и поширок пакет структурни реформи кои треба да донесат стабилизација на цените и поголема енергетска независност на Унијата. Меѓу опциите се мерки за намалување на потрошувачката, со акцент на енергетска ефикасност – како реновирање на згради и модернизација на индустриски капацитети. Комисијата ќе интервенира и во сите сегменти што ја формираат цената на електричната енергија – од производството, преку мрежните трошоци, до даноците и тргувањето со емисии. Дополнително, се подготвува и стратегија за електрификација на економијата, која ќе опфати транспорт, греење и индустрија. „Поголемата електрификација значи и поголема независност на Европа“, порача фон дер Лајен, најавувајќи дека ова ќе биде клучен правец во идните политики на Унијата.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, објави дека следната недела ќе презентира предлог за намалување на цените на енергијата, кои нагло се зголемија поради војната меѓу САД и Израел со Иран. „Од почетокот на конфликтот пред 44 дена, нашата сметка за увоз на фосилни горива се зголеми за повеќе од 22 милијарди евра“, изјави фон дер Лајен по состанокот на Комисијата на кој се дискутираше за економското влијание на кризата на Блискиот Исток врз Европската Унија. Фон дер Лајен изјави дека на состанокот се дискутирало за низа мерки што Комисијата ќе ги презентира во среда, 22 април, пред неформалниот самит на лидерите на земјите-членки на ЕУ што ќе се соберат на Кипар на 23 и 24 овој месец. Првиот елемент на предлогот е посилна координација меѓу земјите-членки бидејќи „Европската Унија е посилна во единство“. Таа рече дека е потребна координација за да се избегне земјите-членки да почнат да ги полнат складиштата за гас во исто време, што би се натпреварувало едни со други и со тоа би ги зголемило цените на гасот, како и да се ослободат резервите на нафта за да се постигне најдобар можен ефект и да се обезбеди дека итни мерки од страна на земјите-членки нема да го нарушат единствениот пазар. Вториот елемент од предлогот за справување со високите цени на енергијата се однесува на мерките што ги преземаат земјите-членки за заштита на ранливите домаќинства и ранливите економски сектори. „Овие мерки мора да бидат насочени, не општи, туку насочени кон ранливите групи. Тие мора да бидат навремени, брзи и привремени“, рече фон дер Лајен. Дел од предлогот на Комисијата ќе се однесува на привремена рамка за државна помош. „Ќе ги консултираме земјите-членки уште оваа недела за пофлексибилни правила за државна помош. Ова е важна алатка, која им дава на земјите-членки повеќе простор за привремена поддршка во најизложените сектори“, рече претседателката на Комисијата, додавајќи дека целта е ко-законодавците да ја усвојат новата рамка веќе овој месец. Покрај овие итни мерки, Комисијата ќе предложи структурни мерки за намалување на цените на енергијата и енергетска независност пред летото. Некои од предложените мерки ќе се однесуваат и на намалување на побарувачката, бидејќи „најевтината енергија е онаа што не се троши“. „Разгледуваме различни форми на енергетска ефикасност, како што се реновирање на згради или реновирање на опрема во индустриски постројки“, рече фон дер Лајен. Комисијата, исто така, ќе предложи структурни мерки за сите четири компоненти што ја сочинуваат цената на електричната енергија: самото производство, таксите за преносната мрежа, даноците и давачките, трговијата со емисии. Исто така, објави стратегија за електрификација на економијата, греење на зградите и транспорт. „Електрификацијата на Европа значи нејзино понезависно правење“, рече фон дер Лајен.

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен порача дека земјите членки на Европската Унија мора тесно да се координираат околу цените на енергијата, откако трошоците за увоз на фосилни горива во ЕУ пораснале за повеќе од 22 милијарди евра од почетокот на војната со Иран. Таа предупреди дека сегашниот притисок врз енергетскиот пазар бара заеднички, а не изолирани потези од секоја држава поединечно. Фон дер Лајен објасни дека Брисел веќе разгледува координирано полнење на складиштата за гас во земјите членки, за да не се случи повеќе држави истовремено да излезат на пазарот и така дополнително да ги кренат цените. Истовремено, Европската комисија планира и усогласено ослободување на нафтените резерви, со цел да се постигне што е можно поголем ефект без да се наруши единствениот европски пазар. Таа најави дека Европската комисија на 22 април ќе излезе со конкретни предлози за справување со енергетскиот ценовен шок, а тие потоа ќе бидат тема на разговор на неформален самит на лидерите на ЕУ. Покрај итните чекори, Брисел паралелно подготвува и поширока стратегија за електрификација, која треба да биде презентирана пред летото, како дел од обидот Европа постепено да ја намали зависноста од скапите фосилни горива. Пораката од Брисел доаѓа во момент кога енергетската нестабилност повторно ја тресе Европа, а цените на нафтата и гасот остануваат чувствителни на секоја нова ескалација на Блискиот Исток. Европската комисија и претходно предупреди дека иако засега нема ризик од недостиг на гас, последиците од кризата може да траат подолго и затоа подготовките за зимата мора да почнат навреме.

Работната група за енергетска унија повика на засилена координација на ниво на Европската Унија со цел да се обезбеди долгорочна енергетска сигурност, иако во моментов не постои непосреден ризик за снабдувањето со нафта и гас. На состанокот одржан минатиот четврток, посветен на состојбите по случувањата на Блискиот Исток, високи претставници од земјите членки и Европската комисија ја потврдија оценката дека снабдувањето со енергенси е стабилно. Овие заклучоци се во согласност со претходните состаноци на координативните групи за нафта и гас, одржани неделава со претставници од индустријата. Во однос на нафтениот пазар, беше истакнато дека испораките на сурова нафта кон рафинериите во ЕУ се одвиваат без прекини и засега нема потреба од користење на резервите. Сепак, предупредено е дека подолготрајни нарушувања во производството или транспортот на нафта од Блискиот Исток може да претставуваат ризик на подолг рок. Особено внимание се посветува на авионското гориво, бидејќи околу 30% од потребите на Унијата се покриваат со увоз. РЕКЛАМА Кај гасниот пазар, во пресрет на зимската сезона, беше поздравена иницијативата на еврокомесарот Дан Јоргенсен за поголема флексибилност во регулативата, вклучително и можноста за намалување на целта за складирање на 80%. Разгледана беше и идејата за продолжување на периодот за полнење на складиштата, со цел да се избегнат ценовни шокови и притисок врз системот. Работната група исто така повика на забрзување на подготовката на препораки за спроведување на регулативата за метан, со акцент на сигурноста на снабдувањето и правната јасност, особено во делот на санкциите и усогласеноста. Иако најавениот двонеделен прекин на огнот придонесе за стабилизација на цените на енергенсите, од Работната група предупредуваат дека ситуацијата останува нестабилна и неизвесна. Затоа, се нагласува потребата од поинтензивна размена на информации и координиран одговор на ниво на ЕУ, како и продолжување на состаноците на релевантните тела. Извор: Е вропска Комисија Добивај ги најважните вести на е-маил Email